/Filozofia

Filozofia

Skropnie przyjmować, spokojnie oddawać.

Stoicyzm

https://pl.wikipedia.org/wiki/Janusz_Sytnik-Czetwerty%C5%84ski

https://pl.wikipedia.org/wiki/Si_vis_pacem,_para_bellum

https://www.princeton.edu/~achaney/tmve/wiki100k/docs/Brainwashing.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Michel_Foucault

Artur Schopenhauer mówił że bez zdrowia człowiek nie może byc szczęśliwy.

Mądrości syraha

https://pl.wikipedia.org/wiki/Immanuel_Kant

Konfucjusz, filozofia konfucjusza

https://pl.wikiquote.org/wiki/Tukidydes Największym spoiwem jest wspólny interes.

Seminaria Karla Poppera

Heraklit z Efezu, logos, panta rhei, poglądy, cytaty i filozofia

https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Getting_to_Philosophy

1. Heraklit
2. Panta rhei
3. Jedność przeciwieństw
4. Etyka
5. Indywidualizm
6. Logos
7. Wilgotna dusza i Bóg
8. Kosmogonia Heraklita - dlaczego ogień ?

Heraklit

    „Jedną rzecz ponad każdą inną wybierają ci najlepsi, wieczną sławę ponad rzeczami znikomymi, wielu ludzi zamiast tego obżera się jak bydło”

    Heraklit z Efezu, jeden z przedstawicieli jońskiej filozofii przyrody, żył ok. 540 – 480 p.n.e. Był to twórca dialektyki ontologicznej tzn. poglądu iż świat stale się zmienia, oraz wariabilizmu ( zmienności rzeczy ) : „nie sposób wejść dwa razy do tej samej rzeki”. Heraklit był monistą, co objawiało się w przekonaniu, że świat powstał z ognia. Swoją filozofię zapisał w traktacie „O naturze”, składającym się prawdopodobnie z trzech części dotyczących polityki, teologii i kosmogonii, który złożył w świątyni Artemidy w Efezie. - zachowało się ok. 130 krótkich fragmentów jego pracy. Tales był pierwszym filozofem, Anaksymander pierwszym twórcą traktatu filozoficznego, natomiast Heraklit jako pierwszy odnosił się do kwestii poznania zmysłowego. Twierdził on, że zmysły wzroku i słuchu są zawodne, oraz że wzrok bardziej służy ludziom niż słuch.

    Heraklita nazywano „Płaczącym Filozofem” oraz człowiekiem „Ciemnym” ponieważ miał naturę pustelniczą. Zraziwszy się ludźmi żył samotnie, a jego teksty były nacechowane pesymizmem. W traktatach innych filozofów zachował się opis śmierci Heraklita. Otóż… filozof miał zapaść na puchlinę wodną spowodowaną niespożywaniem mięsa. W obliczu choroby Heraklit odwiedził jednego z medyków mieszkających w mieście pytając : „Czy jest w stanie zamienić ulewę w suszę”. Medyk go nie zrozumiał, w związku z czym filozof miał opuścić pomieszczenie a następnie udać się do pobliskiej obory… gdzie rzekomo zakopał się łajnie i tam zmarł. Ta informacja od razu nasuwa na myśl, że to nieżyczliwi Heraklitowi ludzie w obłudny sposób mszcząc się na nim postanowili znieważyć go pośmiertnie. Ale… przypomnijmy sobie Diogenesa, który żył w beczce i masturbował się publicznie... Nie mówię, że Heraklit musiał umrzeć zakopany w łajnie ponieważ tak miał poukładane w głowie… ale analizując ekscentryzm filozofów greckich… nie możemy być tego zbyt pewni ( Heraklit z całą pewnością potrafiłby wytłumaczyć swoją decyzję w taki sposób, ze mogłoby się to wydawać logiczne – obojętnie jaka by ona nie była ).

Panta rhei Heraklit zapoczątkował kilka interesujących nurtów filozoficzno-ideologicznych m.in. dialektykę ontologiczną oraz wariabilizm. Dialektyka ontologiczna polega na rozumieniu świata jako istoty stale zmieniającej się oraz jednocześnie będącej jednością przeciwieństw. Jeśli mówimy o poglądach… to dialektyka sama w sobie polega na poszukiwaniu odpowiedzi nie poprzez samodzielną dedukcję czy analizę ale przez wymianę swoich poglądów z innymi ludźmi ( tzn. z innymi przeciwieństwami czy zbiorami przeciwieństw ). Dlaczego wrzucam w kontekście Heraklita dialektykę i dialektykę ontologiczną do jednego worka ? Dlatego, że filozof ten po pierwsze bardzo mocno podkreślał to, że świat cechuje się nieskończoną zmiennością, a po drugie dostrzegał możliwość płynnego przechodzenia jednego przeciwieństwa w inne. Po przeczytaniu poprzedniego zdania od razu przychodzi mi na myśl zmienność oraz jednocześnie skrajność i przeciwstawność ludzkich poglądów. Moim zdaniem Heraklit prawdopodobnie chciał dyskutować na argumenty i szukał sprzeczności w rozumowaniu swoich rodaków. Oznacza to expressis verbis początek negocjacji i rozmowy z drugim człowiekiem. Drugą interesującą sekwencją intelektualną zapoczątkowaną przez Heraklita był wariabilizm ( Heraklityzm ). Filozof ten twierdził mianowicie, że „Panta rhei” tzn. że „wszystko płynie” ( stale się porusza, przeobraża, dostosowuje, ewoluuje i zmienia ) oraz, że „nie sposób wstąpić dwa razy do tej samej rzeki”. Ukazuje to, że Heraklit bardzo mocno odczuwał zmienność świata i zdawał sobie sprawę z tego, że każda sytuacja z którą mamy do czynienia jest różna, jak też że ludzie w zależności od nastroju mogą zachowywać się zupełnie inaczej o danej godzinie w danym miejscu pośród przykładowej grupy ludzi składającej się z pewnej narodowości, posiadającej pewne stereotypy, które różni inni ludzie mogą definiować na różne sposoby uzależnione od fazy księżyca, położenia kuli ziemskiej i tak dalej. Mówiąc krótko, każdą nową sytuację należy analizować na nowo, ponieważ jeśli zastosujemy schemat to rezultat naszego odtwórczego traktowania rzeczy może być bardzo nieprzyjemny ( Ciekawe jak Heraklit, zwolennik ujmowania każdej sprawy w indywidualny i osobisty sposób czułby się w zetknięciu z biurokracją w Polsce ). Obrazem rzeczywistości w koncepcji Heraklita jest po pierwsze wspomniana już rzeka, która stale płynie i nigdy nie jest taka sama, oraz po drugie śmierć. Filozof ten twierdził, ze wszystkie stworzenie cały czas umiera i rodzi się jednocześnie. Jedna prawda jest taka, że świat się zmienia. Nie istnieje coś takiego jak trwanie… możliwe jest jedynie narodzenie się lub stanie się. Heraklit przywiązywał wagę do faktów dokonanych a nie do trwania rzeczy, ponieważ fakt dokonany jest bezsporny np. Grzegorz opuścił swoje mieszkanie, natomiast trwanie rzeczy jest cały czas inne. Przykładowo Grzegorz będzie najpierw szedł, potem pobiegnie, wolniej a potem szybciej a potem będzie stał przez chwilę w miejscu a następnie znowu rozpocznie marsz. Jako, że przeciwieństwa przechodzą w siebie płynnie, to wszystkie istniejące rzeczy, w tym człowiek, istnieją oraz nie istnieją jednocześnie… ponieważ w jednej chwili istnieją w pewnej formie, a w kolejnej już w zupełnie innej. Stąd ciężko określić jakie coś expressis verbis jest w swoim fundamencie, ponieważ „każde coś” stale się zmienia.

    Co do zapisywania i formułowania poglądów przez Heraklita, to filozof często wyrażał się w sposób anegdotyczny i metaforyczny a co za tym idzie niezrozumiały dla większości Greków. Platon określił to jak następuje : „Jeśli któregoś z nich o coś zapytasz ( Heraklitejczyków ), to ten ci od razu jak z kołczana przypowiastki zagadkowe dobywa i strzela nimi jak z łuku, a jeśli spróbujesz w nich jakiś sens uchwycić, co on w zasadzie powiedział, to dostaniesz zaraz drugim po łbie, jakąś nową metaforą, nie dojdziesz nigdy do niczego z żadnym z nich, a nawet oni sami ze sobą. Oni bardzo uważają, aby nie dać istnieć niczemu, co może być stałe, ani w myślach, ani w duszach, bo zdaje im się, że to byłby regres. Walczą z tym zacięcie i z pasją, skąd tylko mogą, stamtąd się go pozbywają”

Jedność przeciwieństw

    Heraklit podobnie jak Anaksymander zwracał uwagę na rolę przeciwieństw w przyrodzie, jednak nie nadawał im aż tak znaczącej roli. Twierdził, że są one źródłem rozwoju intelektualnego oraz wzrastania przyrody ( a nie, że są praźródłem życia w sensie fundamentalnym ). Takie rozumowanie jest kompatybilne z dialektyką, która zakłada poszukiwanie prawdy poprzez wymianę argumentów często skrajnie odmiennych, przykładowo : lewica/prawica, za aborcją/przeciw aborcji, za Unią Europejską/przeciw Unii Europejskiej i tak dalej. Wychodzi więc na to, że Heraklit przywiązywał ogromną wagę do różnorodności intelektualnej, mentalnej i materialnej. I słusznie… bo potęga Grecji wyrosła właśnie na odmienności, pamiętacie ? Miasta państwa Sparta, Ateny, Teby… brak centralizacji, każdy konkurował z każdym. Trzeba było myśleć i to niezwykle sprawnie aby utrzymać swoją władzę nad jakimkolwiek terenem greckim w sytuacji stałego zagrożenia i niepewności sojuszy. Tak samo wyglądały państewka/księstewka niemieckie : Bawaria, Prusy, Hanower… to sprawiło, że Niemcy wyrosły na największą potęgę europejską. Heraklit twierdził, że istnienie powstaje wtedy kiedy jedno przeciwieństwo „płynnie” przechodzi w drugie, co jest ukoronowaniem koncepcji opartej o wariabilizm i dialektykę. Ostatecznie, kiedy człowiek naprawdę pojmuje rzeczywistość, tzn. kiedy można mówić o zaistnieniu realnego i utwardzonego poglądu intelektualnego ? Wtedy, kiedy poznamy wszystkie możliwe konteksty podawanych tez, ich lewicowe, centrowe i prawicowe odmiany z różnymi modyfikacjami. Dodatkowo… człowiek potrafi bardzo szybko zmienić poglądy i przejść z ostrej postawy „za” do ostrej postawy „przeciw” bez mrugnięcia okiem. Heraklit musiał być tym zafascynowany – i nie ma co mu się dziwić, bo to jest faktycznie niezwykle interesujące, jak np. poparcie polityków w Polsce rośnie lub spada na skutek przykładowo : głupich wypowiedzi, które nie mają żadnego sensu i na dobrą sprawę nikogo nie obchodzą... a jednak sprawiają one, że przeciętny wyborca zmieni swojego ulubieńca wyborczego. 


    Tak się zastanawiam, czy można Heraklitowi przypisać zainicjowanie początku nauki socjologii albo psychologii, bo de facto to był właśnie obszar jego zainteresowań. Dlaczego „Władca ognia” twierdził, że przeciwieństwa przechodzą płynnie jedno w drugie ? Dlatego, że na skutek nieustannych zmian w świecie zacierają się różnice pomiędzy rzeczami, które w danej chwili były od siebie skrajnie odmienne. Przykładowo, w jednej sekundzie ogień płonie, ale jeśli dotknie go jedna kropla wody, to w kolejnej zgaśnie. Heraklit podobnie rozumiał m.in. młodość i starość oraz życie i śmierć. O ile w tej pierwszej kwestii związanej z „nikłością” ognia faktycznie można się z nim zgodzić, o tyle uznanie życia i śmierci za jedno i to samo jest dość problematyczne moralnie, ponieważ stosując taką zasadę należałoby uznać poczęcie dziecka oraz aborcję za równe sobie przedsięwzięcia.  No ale jak to, jak to, przecież aborcjonizm, aborcjonizm to prawo kobiety, tetetete i tak dalej… sami więc Państwo widzą, że Heraklitystów jest w dzisiejszym świecie całkiem sporo… istnieje na boże i ludzkie nieszczęście cała wataha kobiet i mężczyzn, która twierdzi, że urodzenie dziecka oraz zabicie tego dziecka są równoprawnymi czynnościami. Tak więc koncepcję jedności przeciwieństw można traktować jako słuszną jedynie w sensie UWAGA relatywistycznym – tzn. tylko w obrębie tej koncepcji, ceteris paribus. Mówiąc najprościej : Koncepcja jedności życia i śmierci jest logiczna tylko w ramach tej koncepcji. Swoją drogą, skoro Heraklit uznawał śmierć i życie za jedno i to samo, to UWAGA, „relatywistycznie” rzecz ujmując zapewne dobrze dogadałby się z dzisiejszą lewicą, feministkami i homoseksualistami. 

    W kwestii przeciwieństw chciałbym powiedzieć jeszcze jedną rzecz. Poszukiwanie prawdy jest warunkiem sine qua non istnienia jakiejkolwiek filozofii lub myśli. Nie wiemy czegoś, w związku z czym staramy się tego dowiedzieć. Heraklit nie mogąc zapewne dotrzeć w sposób intelektualny do przyczyn powstania świata ( do tej pory nikomu się to nie udało ) uprościł sobie sprawę. Uznał on, że istnieją pewne rzeczy pewne np. to, że coś się zmienia, ale jednocześnie zakładał jedność przeciwieństw, tzn. twierdził, że np. życie i śmierć to ta sama kategoria intelektualna. GDYBY późniejsi filozofowie zatwierdzili takie podejście jako fundamentalną regułę… to musieliby przestać być filozofami, ponieważ skoro wszystko stale się zmienia, to nie sposób „uchwycić chwili”, a więc nie sposób w ogóle myśleć. Koncepcja przeciwieństw Heraklita była więc do pewnego stopnia zaprzeczeniem filozofii rozumianej jako poszukiwanie prawdy. FAKTYCZNIE była to idea… skrajnie  pesymistyczna… No bo proszę sobie wyobrazić rozmowę z Heraklitem. Państwo staraliby się coś dookreślić albo czegoś się od niego dowiedzieć i zapytaliby Państwo np. o drogę. Heraklit rzekłby, że nie sposób określić drogi, ponieważ droga stale się zmienia, „nie sposób wstąpić ponownie do tej samej rzeki”, droga była, ale może jej już nie ma, może się zmieniła… co więcej, droga może istnieć oraz nie istnieć jednocześnie, a więc może ona jest, może nie… tak w zasadzie to nie da się określić dosłownie niczego w tej sprawie. Na domiar złego, Heraklit zadawałby jeszcze Państwu pytania o logiczny sens Państwa wypowiedzi i stale podważałby przedstawiane argumenty… iście, takie podejście musiało doprowadzać rodaków „władcy ognia” do szewskiej pasji… i hipotetycznie dlatego nazywali go „Ciemnym” i „Płaczącym” – jego filozofia może wydawać się osadzona w imposybilizmie i pesymizmie… a kto z nas lubi cały czas słuchać o niemożności przedsięwzięć i istnienia.

Etyka

    Heraklit jako jeden z przedstawicieli jońskiej filozofii przyrody zajmował się nie tylko kosmogonią i poszukiwaniem arche, ale też kwestiami etycznymi. Jest to pierwszy myśliciel europejski, który odniósł się do kwestii poznania zmysłowego. Krytykował on formułowanie ocen na podstawie wzroku i słuchu. Heraklit nie był lewicowym zwolennikiem równości, twierdził, że jeśli człowiek jest specjalistą w danej dziedzinie, to jego zdanie jest warte tyle co dziesięć tysięcy. W tej kwestii dobrze zrozumiałby się z krytykiem demokracji, Januszem Korwin-Mikke, który często powtarza : „Co to za kretyński ustrój, w którym dwóch meneli spod budki z piwem ma więcej głosów niż profesor uniwersytetu”. Heraklit krytykował słabość mentalną i wręcz pogardzał „państwem opiekuńczym”. Mówił, że ludzie wolą stany nacechowane pozytywnymi cechami, przykładowo : radość, ciepło, zdrowie, bezpieczeństwo i sytość ( „a Pan chce tylko żreć… to niech Pan żre i żyje dalej” – rurkowce ) a unikają smutku, zimna, choroby, ryzyka i głodu. Heraklit, autor sentencji : „Jedność przeciwieństw” twierdził, że człowiek musi płynnie przechodzić z jednej skrajności w drugą, oraz że trudności hartują. Ryzyko jest głównym czynnikiem rozwoju, choroba i zimno uczą przezorności, smutek sprawia, że późniejsza przyjemność jest tym większa, ponieważ jest ulotna, a głód uczy szanowania nadmiaru i oszczędzania.

Indywidualizm

     Heraklit bardzo poważnie podchodził do indywidualnego poszukiwania prawdy. Lekceważył on, o ile nie gardził historykami greckimi, którzy nauczyli się wszystkiego czytając cudze dzieła :

„Homer zasługuje na wypędzenie z kanonów poetyckich i obicie laską. Archiloch podobnie”.

„Hezjod jest nauczycielem wielu. Znają go jako posiadającego wiedzę, a on dnia i nocy nie rozpoznał, które są jednym”

„Erudycja nie uczy władania rozumem. Hezjoda bowiem nauczyłaby i Pitagorasa, tak samo jak Ksenofanesa i Hekatajosa”

„Pitagoras, syn Mnesarchesa, prowadził najwięcej badań ze wszystkich ludzi, a sporządziwszy z nich notatki przysporzył sobie mądrość, erudycję i oszukańczą sztukę”

„Pitagoras, przywódca oszustów”

    Heraklit napisał w swoim dziele „O naturze”, że „Badałem samego siebie”. Oznacza to, że filozof ten starał się zdefiniować swoje poglądy, starał się prawdopodobnie sam je podważać na wszelkie sposoby, aby w konsekwencji odnaleźć prawdę. Jednocześnie jednak twierdził, że logos jest tak złożony, że jest nie do pojęcia… stąd wychodzi na to, że reprezentował postawę : nie jest możliwe osiągnięcie doskonałości, ale trzeba do niej dążyć.

Logos

    Heraklit cenił przede wszystkim Logos tzn. : „rozum” lub „słowo”. Logos według filozofa przenika całe stworzenie i określa wszystkie jego działania oraz przejawy. Logos jest u Heraklita do pewnego stopnia utożsamiony z ogniem, z którego powstał świat. Niestety pojęcie nie zostało precyzyjnie sklasyfikowane. Heraklit używał go w różnych kontekstach jako : „sposób”, „jakość”, „słowo”, „istota”, „znaczenie”, „rozum”, „kontekst”, „miara”, „przesłanie”, czy „informacja”. Logos można pojmować jako formę intelektualną, dla której nie da się znaleźć dokładnego odpowiednika w języku polskim ( oznacza zarówno refleksję jak również zasadę rządzącą światem ). Przepraszam… ale w takim razie wyrażenie to pełniło u Heraklita podobną funkcję co pewne popularne polskie przekleństwo – znaczące wszystko. Filozof rozumiał Logos jako zasadę dotyczącą świata materialnego i duchowego, która wszystkim rządzi i stanowi sposób funkcjonowania świata. Waga terminu Logos została podkreślona przez Heraklita w taki sposób, że jest to pierwszy wyraz jego traktatu filozoficznego, który rozpoczyna się jak następuje :

„Z Logosem, który tutaj opisuję, będącym zawsze, nieobeznani są ludzie przed tym jak go usłyszą, jak też po wysłuchaniu go. Według logosu dzieją się wszystkie rzeczy, a ludzie podobni są do nieświadomych, nawet doświadczywszy moich słów, które wyjaśniają i tłumaczą. Przed ludźmi ukryte jest znaczenie tego co robią na jawie, oraz to co robią we śnie”

    Heraklit twierdził z jednej strony, że najcenniejszą ze wszystkich zalet jest mądre myślenie… ale jednocześnie mówił, że wszyscy ludzie powinni podążać za logosem, który jest powszechny a co za tym idzie wspólny. Jest to sprzeczność, ponieważ może się zdarzyć, że to co powszechne jest nieprawdziwe, w rzeczywistości zdarza się tak dość często. Stąd… Heraklit twierdzący, że każdy człowiek powinien podążać za swoich rozumem, a jednocześnie za rzeczami powszechnymi postulował de facto sprzeczność, chyba, że uważał tylko swoje poglądy za logos, tzn. zakładał, że jego postulaty są powszechne. Nawet jeśliby uznać, że faktycznie, logos Heraklita był powszechny a wszyscy inni ludzie mylili się podążając za własnym tzn. nie filozoficznym myśleniem… to i tak nie mogę się zgodzić z tym, że ślepe podążanie za jakimkolwiek postulatem jest rozsądne. Każdy człowiek ma swój rozsądek, mniejszy albo większy i powinien używać go tak jak potrafi najlepiej, chociażby z tego powodu, że nie ma innego wyboru. Istnieje powód dla którego mamy w głowie mózg a nie piasek. A skoro mózg myśli, to można założyć, że taka jest jego funkcja, tzn. że istnieje on po to, aby z niego korzystać, to znaczy myśleć. A więc rozmyślajmy na zdrowie i ku chwale ojczyzny.

    Heraklit twierdził, że to jak funkcjonuje świat opisuje logos. Dużą rolę przypisywał konieczności… która jest pewnym uproszczeniem intelektualnym. Przykładowo, starożytni Grecy, w tym Heraklit nie wiedzieli, dlaczego kamień wypuszczony z ręki spada na ziemię, ponieważ nie zdawali sobie sprawy z tego jak dokładnie działa prawo przyciągania oraz z czego ono wynika. Mimo braku odpowiednio weryfikowalnej wiedzy starali się jakoś określić to jak funkcjonuje świat.. stąd.. dlaczego kamień spada na ziemię ? Przez konieczność…  Jeśli nada się takiemu sformułowaniu trochę wiary, to będzie ono całkiem przekonujące, nieprawdaż ?

Wilgotna dusza i Bóg Według Heraklita Bóg to jedność przeciwieństw, co oznacza… że filozof rozumiał go nie jako istotę czy „Starszego pana z brodą” ale jako figurę retoryczną lub formę intelektualną. Heraklit nie rozwinął jednak swoich poglądów dotyczących samego Boga, bardziej skupiał się na kontemplowaniu zasad rządzących światem. Warta uwagi jest natomiast jego koncepcja duszy ludzkiej. Heraklit twierdził, że jakość duszy jest niska, jeśli jest ona wilgotna, a wysoka, jeśli jest sucha. Sądził, że dusza jest nieskończenie głęboka i nie jest możliwe jej zrozumienie. Zgubą dla duszy jest zaspokajanie swoich żądz, rozwija ją wstrzemięźliwość i ograniczanie swoich potrzeb. Dusza uzyskuje ogień ( to znaczy logos ) wraz z powietrzem poprzez oddychanie. ,,Śmiercią dla dusz jest stać się wodą, śmiercią dla wody, stać się ziemią, z ziemi powstaje woda, a z wody dusza”. Zdaniem Heraklita dusza powstała więc z wody. Być może filozof wyobrażał sobie duszę jako fantoma tzn. jako rozmazaną przezroczystą postać unoszącą się na wietrze ?

Kosmogonia Heraklita - dlaczego ogień ?

    Heraklit był jednym z przedstawicieli jońskiej filozofii przyrody, a jego monizm polegał na tym, że absolutną podstawą wszelkiej arche tzn. „zasady” jest ogień. O ile zapewne są Państwo w stanie wyobrazić sobie jak świat może powstać z np. wody czy ziemi ( materialne ) o tyle idę o zakład, że nie domyślą się Państwo z jakiego powodu Heraklit doszedł do wniosku, że to płomień jest samym źródłem istnienia. Filozof ten twierdził, że ogień, który jest najwyższą istniejącą formą istnienia unosi się ponad znanym nam światem. Ogień ten przemienia się w powietrze, które tworzy chmury a następnie skrapla się i opada na ziemię. Woda ta po wyschnięciu paruje przemieniając się w powietrze, a następnie zmienia się z powrotem w ogień. Cykl dopełnia się a potem powtarza i tak w nieskończoność. Pozostaje pytanie, gdzie jest ten ogień przemieniający się w powietrze ? Heraklit najpewniej miał na myśli słońce ( wielkości stopy )… a więc to ono, jako źródło energii musiało być według niego źródłem stworzenia ( Anaksymenes nadawał takie znaczenie ziemi ).

„Co do przemian ognia, to pierwsze było morze, z morza powstała po połowie ziemia, po połowie błyskawica. Ziemia rozpuszcza się na morze i uzyskuje taki sam wymiar, jaki był na początku, zanim powstała ziemia”

„Śmiercią dla ziemi jest przemiana w wodę, śmiercią dla wody jest przemiana w powietrze, powietrza w ogień i na odwrót”

„Wszystko rozsądzi i zabierze ogień”

„Wszystkiemu przewodzi piorun”

„Ogień to potrzeba i zbytek”

„Zimno się nagrzewa, ciepło oziębia, wilgotne wysycha a suche nasiąka”

„Słońce jest wielkości ludzkiej stopy”

„Słońce nie przekroczy swych granic, a jeżeli to uczyni, to odnajdą je Erynie, służebnice Dike”

„Gdyby nie było słońca, to pomimo innych gwiazd, panowałaby noc”

„Słońce jest nowe każdego kolejnego dnia”

    Świata według Heraklita nie został utworzony przez żadną istotę, ani ludzką ani boską. Wszechświat nie powstał też na skutek pewnych niewytłumaczalnych zdarzeń. De facto, według Heraklita w ogóle nigdy nie było takiego momentu jak początek świata… ponieważ świat istnieje od zawsze.

Cytaty z Heraklita

    Teraz przedstawię cytaty z „O naturze” Heraklita, ponieważ są one dość interesujące.

W stosunku do innych ludzi

„Z Logosem, który tutaj opisuję, będącym zawsze, nieobeznani są ludzie przed tym jak go usłyszą, jak też po wysłuchaniu go. Według logosu dzieją się wszystkie rzeczy, a ludzie podobni są do nieświadomych, nawet doświadczywszy moich słów, które wyjaśniają i tłumaczą. Przed ludźmi ukryte jest znaczenie tego co robią na jawie, oraz to co robią we śnie”

„Ludzie niepojętni słuchający innych przypominają głuchych. Określa ich powiedzenie : Będąc koło nas są nieobecni”.

„Wysłać nie są w stanie ani się wypowiedzieć”

„Niewielu ludzi zastanawia się nad rzeczami, które dzieją się wokół nich, a jeśli się o nich uczą, dalej ich nie rozumieją, dając wiarę swoim własnym mniemaniom”

( Heraklit zdawał sobie sprawę z tego, że wiedza a zrozumienie to dwie różne sprawy. Może istnieć człowiek wykształcony z dwoma fakultetami nie będący w stanie wykorzystać swojej wiedzy, tak samo jak człowiek bez wykształcenia, który zostanie miliarderem lub wybitnym fizykiem ( uczelnie zabijają się o takich ludzi aby udzielać im honorowych doktoratów ).

„Pozostaje podążyć za tym co jest wspólne, czyli powszechne. Logos jest bowiem powszechny, a niektórzy ludzie żyją, jakby mieli własny rozsądek”

( Już się do tego odnosiłem, ale powtórzę. To jest sprzeczność, ponieważ jeśli ludzie mają podążać za tym co powszechne, to nie mogą samodzielnie myśleć, a Heraklit twierdził przecież, że mądrość to najwyższa cnota. Chyba… że filozof uznawał swoje własne poglądy za wzór, logos i rzecz powszechną. )

„Zapominają, jakie prawa rządzą światem, z czym mają najwięcej do czynienia, z tym się nie zgadzają, rzeczy, z którymi się stykają, te są dla nich obce… nie należy postępować tak, jakbyśmy byli we śnie, ani tak jak dzieci rodziców, jak nas nauczono”

„Jaki jest bowiem ich rozum i serce ? Ufają ludowym pieśniarzom i tłum obierają za nauczyciela, nie rozumiejąc, że złych jest wielu, dobrych zaś niewielu”

O etyce i logosie

„Wspólne jest wszystkim myślenie”

„Wszyscy ludzie są w stanie poznawać siebie samych oraz mądrze myśleć”

„Od wszelkich informacji ze wzroku, słuchu i percepcji te niewidoczne i niesłyszalne ja bardziej wolę”.

„Złymi świadkami są oczy i uszy tych, którzy mają dusze barbarzyńców”

„Oczy od uszu dokładniejszymi są świadkami”

„Badałem samego siebie”

„Należy rozumieć, że dochodzi do stałej walki, sprawiedliwość to spór, a wszystko powstaje ze sporu i z konieczności”

„Walka jest ojcem wszystkiego, wszystkiego królem, jednych uznała za bogów, a drugich za ludzi, jednych uczyniła niewolnikami, a drugich wolnymi’

„Choroba uczyniła zdrowie przyjemnym i dobrym, głód sytość a zmęczenie odpoczynek”

„Męczącym jest trudzić się stale dla tych samych zadań oraz od nich zaczynać”

„Zmieniając się wypoczywa”

„Nie jest łatwo walczyć z pożądaniem, ponieważ sprzedaje się ono za cenę duszy”

„Spełnienie się wszystkiego tego, czego ludzie pragną, nie jest dobrem”

„Mądre myślenie to najwyższa cnota, a mądrość oznacza mówienie prawdy oraz postępowanie zgodnie z prawem natury”

„Jedną rzecz ponad każdą inną wybierają ci najlepsi, wieczną sławę ponad rzeczami znikomymi, wielu ludzi zamiast tego obżera się jak bydło”

„Poległych na polu chwały czczą ludzie i bogowie”

„Jeśliby szczęście miało polegać na uciechach cielesnych to nazwalibyśmy szczęśliwymi woły, które znalazły ciecierzycę do zjedzenia”

O historykach i matematykach starożytnych

„Ludzie mylą się nawet w poznawaniu rzeczy jawnych, tak jak Homer, który był przecież mądrzejszy od wszystkich Hellenów. Jego zwiedli chłopcy, którzy wszy zabijali, zapytując : Cośmy widzieli i złapali, to wyrzuciliśmy, czego natomiast nie widzieliśmy i nie złapaliśmy, to czy to ze sobą nosimy ?”

„Homer zasługuje na wypędzenie z kanonów poetyckich i obicie laską. Archiloch podobnie”.

„Hezjod jest nauczycielem wielu. Znają go jako posiadającego wiedzę, a on dnia i nocy nie rozpoznał, które są jednym”

„Erudycja nie uczy władania rozumem. Hezjoda bowiem nauczyłaby i Pitagorasa, tak samo jak Ksenofanesa i Hekatajosa”

„Pitagoras, syn Mnesarchesa, prowadził najwięcej badań ze wszystkich ludzi, a sporządziwszy z nich notatki przysporzył sobie mądrość, erudycję i oszukańczą sztukę”

„Pitagoras, przywódca oszustów”

„Należałoby słusznie powywieszać wszystkich dorosłych Efezyjczyków, a miasto zostawić nieletnim, tych co Hermodorosa , najlepszego męża spośród nich wypędzili ze słowami : niech żaden z nas nie będzie najlepszy, jeśli już, to gdzie indziej i wśród innych ludzi”

O duszy, Bogu i wierze

„Oczyszczają się obcą krwią pomazani, tak, jakby ktoś, kto wszedłszy w błoto mógł obmyć się błotem. Uznano by go za szaleńca, gdyby ktoś ujrzał go postępującego w ten sposób. Modlą się do posągów, tak, jakby ktoś rozmawiał z budowlami, nie rozumiejąc tego czym są bogowie i herosi”

„Bo gdyby nie ku czci Dionizosa odbywali procesję i opiewali w hymnie genitalia, postępowaliby wyłącznie bezwstydnie. Jednak tym samym jest Hakles i Dnionizos, dla którego wyprawiają Lenaje”

„Śmiercią duszy jest przemiana w wodę, dla wody śmiercią jest przemiana w ziemię, z ziemi powstaje woda a z wody dusza”

„Rozkoszą lub śmiercią duszy jest stanie się wilgotną”

„Człowiek, który się upił, jest prowadzony przez małego chłopca, zataczając się nie wie, gdzie idzie, ponieważ ma zmoczoną duszę”

„Sucha dusza najlepsza i najmądrzejsza”

„Nie da się odnaleźć granicy duszy, nawet przemierzając całą drogę, tak głęboki zawiera logos”

„Dusza posiada taki rodzaj logosu, który powiększa siebie samego”

„Na tych, którzy wstępują stale do tych samych rzek napływają coraz to inne wody, dusze ulatniają się z wilgotnych ciał. Dusze ulatniają się z wilgotnych ciał”

„Dusze w Hadesie czują powonienie”

Ciekawostka :P

Kosmogonia, ogień, słońce

„Słońce jest wielkości ludzkiej stopy”

„Słońce nie przekroczy swych granic, a jeżeli to uczyni, to odnajdą je Erynie, służebnice Dike”

„Gdyby nie było słońca, to pomimo innych gwiazd, panowałaby noc”

„Słońce jest nowe każdego kolejnego dnia”

„Śmiercią dla ziemi jest przemiana w wodę, śmiercią dla wody jest przemiana w powietrze, powietrza w ogień i na odwrót”

„Wszystko rozsądzi i zabierze ogień”

„Wszystkiemu przewodzi piorun”

„Ogień to potrzeba i zbytek”

„Zimno się nagrzewa, ciepło oziębia, wilgotne wysycha a suche nasiąka”

„Co do przemian ognia, to pierwsze było morze, z morza powstała po połowie ziemia, po połowie błyskawica. Ziemia rozpuszcza się na morze i uzyskuje taki sam wymiar, jaki był na początku, zanim powstała ziemia”

Różne

„Lekarza podcinający, przypiekający i w ogóle źle traktujących pacjentów narzekają, że nie otrzymują należytej zapłaty za wykonywanie tego typu dobrodziejstw”

„Trzydzieści lat to jedno pokolenie, po upływie tego czasu, ten kto się narodził, obdarzy rodzica spłodzonym przez siebie potomkiem”

„Jest możliwe, aby człowiek w trzydziestym roku swego życia został dziadkiem”

„Osły wolałyby siano niż złoto”

„Świnie cieszą się bardziej z gnoju, niż z czystej wody”

„Świnie bawią się w gnoju, a ptactwo w kurzu i popiele”

„Trupy trzeba wyrzucać jeszcze bardziej niż łajno”

„Nie na sposób ludzki, ale z pomocą bóstwa wyraziłem się jaśniej od Sybilli”

https://pl.wikipedia.org/wiki/Egregor


Edytuj tę stronę dzieląc się własnymi notatkami!

Subscribe to Notatki historyczne Tomka

Get the latest posts delivered right to your inbox

Tomasz Waszczyk

Tomasz Waszczyk

Ten kto nie szanuje i nie ceni swej przeszłości nie jest godzien szacunku teraźniejszości ani prawa do przyszłości.

Read More