/Rosja

15 lutego

1951

Weszła w życie polsko-radziecka umowa o zmianie granic. Ta jedna z najistotniejszych zmian granic w naszej historii była w rzeczywistości kolejną radziecką grabieżą polskich ziem. Część województwa lubelskiego czyli miejscowości: Bełz, Uhnów, Krystynopol, Waręż,Chorobrów i Sokalszczyzna, bogate w złoża węgla kamiennego i gazu ziemnego znalazły się po radzieckiej stronie. Rekompensatą za to było przyznanie Polsce części ubogiego w gleby i “bogatego” w wyeksploatowane złoża ropy obwodu drohobyckiego czyli miejscowości: Ustrzyki Dolne, Czarna, Lutowiska, Bystre, Krościenko, Bandrów Narodowy i Liskowate. W sumie wzajemna wymiana terytoriów objęła obszar o powierzchni 480 km kw. W oficjalnym komunikacie o korekcie granic Polski władze informowały, że “rząd RP zwrócił się do rządu ZSRR z prośbą o zamianę niewielkiego pogranicznego odcinka Polski na równorzędny mu przygraniczny odcinek terytorium ZSRR z powodu ekonomicznego ciążenia tych odcinków do przyległych regionów ZSRR i Polski. Rząd ZSRR zgodził się na prośbę rządu RP”. Owa “korekta” była również, a może przede wszystkim tragedią zwykłych ludzi zamieszkujących te tereny, ponieważ wyrzucano ich z całym dobytkiem z domów bez pytania o zgodę i przesiedlano w obce im strony. W roku 1952 miała wejść w życie kolejna taka “korekta” w ramach której powiaty hrubieszowski i tomaszowski miały zostać wcielone do ZSRR. Realizacji tego planu zaniechano ze względu na śmierć Stalina.

granice

1945

Rozkaz podpułkownika Władysława Liniarskiego (zdjęcie) o utworzeniu Armii Krajowej Obywatelskiej z dnia 15 lutego 1945 roku.

“Wojna trwa! Dopóki na polskiej ziemi będzie jeden zaborczy sołdat czy bojowiec obcego państwa-wojna trwa! Bo co robi komandir, bojowiec NKWD na naszej Świętej Ziemi? Kradnie nasz dobytek, rabuje, gwałci nasze siostry, morduje ojców i matki, broniących swych córek. Wywieziono do Rosji żelazo, zapasy z magazynów, pozostałe maszyny z fabryk, drugie tory z niektórych linii kolejowych, sprzęt rolniczy z pasa wysiedlonego. Wycięto lasy. Aresztowano w Białostockiem 85 000 najlepszych naszych braci, wywieziono z tego do Rosji 48 000. Pozostałych w więzieniach katuje się w bestialski sposób (…) Dojdzie do Waszej wiadomość, że Armia Krajowa jest rozwiązana ze względów czysto politycznych. Ale Armia Krajowa Obywatelska nie może być rozwiązana, bo nie oddacie rodzonej córki, mowy, wiary, zagrody-na łup rosyjskiego zaborczy, który chce wcielić Polskę do Rosji, a całą ludność Polski wywieźć do Syberii, do rosyjskich kopalń, kołchozów. Armia Krajowa Obywatelska istnieje nadal. Dowódca wydał rozkaz-‘Będziecie nadal przewodnikami Narodu!”

liniarski


https://de.wikipedia.org/wiki/U_96_(Kriegsmarine)


Rozpoczęła się bitwa pancerna o Stargard (Operacja Sonnenwende).

Była to jedna z ostatnich niemieckich prób przejęcia chwilowej inicjatywy na froncie wschodnim, mająca pozwolić w założeniach na lepsze przygotowanie obrony Berlina.

Przebieg operacji

Ofensywa rozpoczęła się między 15 a 16 lutego 1945 roku z rejonu Suchania w kierunku południowym na Choszczno. Nacierającym wojskom udało się połączyć z oddziałami pod Choszcznem i utworzyć do nich wąski korytarz. Następnego dnia ruszyło główne uderzenie, z linii pomiędzy Stargardem a jeziorem Miedwie. Pomimo osiągnięcia pewnych sukcesów terenowych i zniszczenia wielu czołgów radzieckich, natarcie miało dość słabe tempo. 17 lutego generał Wenck uległ wypadkowi samochodowemu, co wyłączyło go z dowodzenia. Wieczorem tego samego dnia rozpoczęły się kontrataki oddziałów radzieckiej 3. Armii Uderzeniowej i natarcie niemieckie zostało praktycznie powstrzymane. Następnego dnia Niemcy oficjalnie wstrzymali dalsze działania zaczepne.

10 Dywizja Pancerna SS została włączona do XXXIX Korpusu Pancernego. Działania zaczepne 10. Dywizji Pancernej SS napotkały na silną obronę wojsk sowieckich. Następnego dnia dywizja nacierała w kierunku Morzycy (niem. Blumberg), obchodząc pozycje wojsk sowieckich. Dalej atak 2 batalionu 10 Pułku Pancernego SS i 22 Pułku Grenadierów Pancernych SS był skierowany na południowy zachód do Żalęcina i Moskorzyna. Na przedmieściach tego miasta dowódca 7 kompanii 10 Pułku SS – Ostuf. Riedel zniszczył 13 nieprzyjacielskich czołgów. 1 batalion 10 Pułku Pancernego SS nacierał bardziej na południe w kierunku Lubiatowa. Tam wspierał natarcie 4 Dywizji Policyjnej Waffen SS. 23 lutego dywizja przeszła odwodu i wycofana do Stargardu.

W walkach o tereny miedzy Małą Iną a Iną brali udział żołnierze Volkssturmu oraz Walończycy. Fala szturmowa przesunęła się tylko o około dziesięć kilometrów na południe. Niemcy zdobyli przed północą Kolin i Morzycę. Był to jedyny sukces. Sztaby już wtedy sygnalizowały energiczne kontrataki Rosjan. Zdołano wedrzeć się na krótki czas do przydworcowej części Dolic, gdzie doszło do zaciekłego pojedynku, w którym Niemcy wykorzystywali pociąg pancerny. Nad centrum ofensywy, nad Stargard wysłano całą masę samolotów rosyjskich. O dwudziestej drugiej w świetle rac rozpoczęło się niszczenie miasta. Najsilniejsze uderzenie Rosjan zostało skierowane na wzniesienie Lipia Góra (k. miejscowości Przewłoki), który był ważnym węzłem drogowym. Zajęło tam pozycję siedemdziesięciu niemieckich żołnierzy. Porucznik Capelle otrzymał rozkaz utrzymania się na wzniesieniu przez dwadzieścia cztery godziny. Ostatecznie obrona ważnego punktu zakończyła się niepowodzeniem.

Fragmenty z opracowań historycznych:

W drugiej dekadzie stycznia Armia Czerwona rozpoczęła ofensywę zimową. 15 stycznia siły 1. Frontu Białoruskiego przełamały obronę wojsk niemieckich na Wiśle, rozcinając je na dwa zgrupowania. Już 31 stycznia wojska 2. Armii Pancernej Gwardii i 5. Armii Uderzeniowej dotarły nad Odrę w okolicach Kostrzyna. Dowództwo wojsk niemieckich, chcąc ratować powstałą sytuację, poderwało swe wojska do jeszcze jednego wysiłku – wzięcia udziału w operacji „Sonnenwende„. Celem jej było rozcięcie z północy na południe (do Gorzowa Wlkp.) klina radzieckich wojsk marszałka Gieorgija Żukowa i opóźnienie uderzenia 1. Frontu Białoruskiego na Berlin o 4-6 tygodni.

Na początku lutego rozpoczęła się na Pomorzu Zachodnim koncentracja wojsk niemieckich przeznaczonych do wzięcia udziału w operacji. Ze względu na jej ważność głównie były to jednostki SS, np. z Kurlandii przybył transport morski z jednostkami III Korpusu Pancernego SS, składającymi się m.in. z ochotników z „krajów germańskich” (Holendrów, Duńczyków, Norwegów, Finów…), np. 11. Ochotniczej Dywizji Grenadierów Pancernych SS „Nordland”, 23. Ochotniczej Dywizji Grenadierów Pancernych SS „Nederland” czy 27. Ochotniczej Dywizji Grenadierów Pancernych SS „Langemarck”. Spod Baden-Baden transportem kolejowym nadciągnęła 10. Dywizja Pancerna SS „Frundsberg”, której dokuczały po drodze naloty alianckiego lotnictwa. Pomimo rozkazów nieangażowania świeżych sił w walki bieżące przed rozpoczęciem operacji, kolejne jednostki rzucane były w wir walk.

tak o kryptonimie „Sonnenwende” (Przesilenie dnia z nocą), przeprowadzony przez 3 armię pancerną, spowodował maleńkie wgniecenie na odcinku bronionym przez 2 armię pancerną gwardii i 61 armię z Frontu Żukowa, ale został powstrzymany już 17 lutego. Tego dnia Wenck, wracając na front po konferencji z Hitlerem w Berlinie, zasnął za kierownicą i uderzył w balustradę mostu. Ciężko rannego zastąpił gen. Hans Krebs, oficer sztabowy z najbliższego otoczenia Hitlera, któremu brakowało doświadczenia i niezależności myślenia, niezbędnych do utrzymania inicjatywy w swoim ręku. Chociaż do 19 lutego operacja „Sonnenwende” dobiegła końca, wywarła jednak nieproporcjonalnie duże wrażenie na radzieckim naczelnym dowództwie, potwierdziła bowiem jego coraz silniejsze obawy związane ze słabością prawego skrzydła Żukowa. Marszałek przed dalszym natarciem na kierunku berlińskim otrzymał polecenie oczyszczenia Pomorza.

Wynikiem decyzji było zniszczenie Grupy Armii „Wisła”. Rokossowski zaczął działania 24 lutego, podczas gdy Żuków w dalszym ciągu przegrupowywał siły na swoim prawym skrzydle. Dowódca l Frontu Białoruskiego przeszedł do ofensywy tydzień później. Jego potężne zgrupowanie w składzie: 2 i 1 armie pancerne gwardii oraz 2 armia uderzeniowa, podążyło w stronę Bałtyku, rozszerzyło działania na cale Pomorze i rozczłonkowało Grupę Armii „Wisła” na odizolowane jednostki. 4 marca l armia pancerna gwardii dotarła do Bałtyku pod Kołobrzegiem, na linii rozgraniczającej kierunki natarć l i 2 Frontu Białoruskiego, odcinając niemiecką 2 armię i zmuszając ją do wycofania się w rejon Gdyni i Gdańska. Hitler natychmiast ogłosił zapchany uciekinierami Kołobrzeg kolejną „twierdzą”.

stargard

1941

Mary Berg zapisała w swoim pamiętniku z getta warszawskiego: ,,Ulice getta są zamykane jedna po drugiej. Teraz przy pracach murarskich są zatrudniani Polacy. Hitlerowcy nie ufają już żydowskim murarzom, którzy rozmyślnie zostawiali w wielu miejscach luźne cegły, żeby przemycać żywność lub uciekać w nocy przez te otwory na ,,drugą stronę”. Teraz mury rosną coraz wyżej i wyżej i nie ma już luźnych cegieł. Szczyt muru jest pokryty grubą warstwą gliny zmieszanej z tłuczonym szkłem, żeby pociąć ręce ludzi próbujących ucieczki. Ale Żydzi wynajdują wciąż nowe sposoby. Rury kanalizacyjne nie zostały odcięte - tą drogą otrzymuje się małe worki mąki, cukru, kaszy i inne artykuły. Podczas ciemnych nocy próbują robić dziury w murach. Usunięcie jednej cegły wystarcza. Przygotowuje się specjalne paczki odpowiadające wymiarom tym otworom. Są także inne sposoby. Na granicy między gettem a ,,drugą stroną” jest wiele zbombardowanych domów. Piwnice tych domów często tworzą długie tunele ciągnące się przez trzy, cztery lub pięć posesji. Większość szmuglu idzie właśnie tędy. Niemcy wiedzą o tym, ale nie są w stanie kontrolować całego ruchu (…)”

berg

1910

1910 r. urodziła się w Warszawie Irena Sendlerowa, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata, dama Orderu Orła Białego, kierowniczka referatu dziecięcego Rady Pomocy Żydom („Żegoty”). W czasie II wojny światowej zaangażowała się w działalność konspiracyjną oraz wiele akcji społecznych. W wyniku działań Ireny Sendlerowej i współpracujących z nią osób uratowano ok. 2500 żydowskich dzieci, wywożąc je z warszawskiego getta i ukrywając u polskich rodzin, w sierocińcach oraz klasztorach. W czasie Powstania Warszawskiego była sanitariuszką na Mokotowie. Po wojnie pracowała w opiece społecznej. Przez długie lata jej działalność podczas okupacji była nieznana. W 2007 i 2008 została zgłoszona do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła 12 maja 2008 roku.

sendler


Edytuj tę stronę dzieląc się własnymi notatkami!

Subscribe to Notatki historyczne Tomka

Get the latest posts delivered right to your inbox

Tomasz Waszczyk

Tomasz Waszczyk

Ten kto nie szanuje i nie ceni swej przeszłości nie jest godzien szacunku teraźniejszości ani prawa do przyszłości.

Read More