/Historia

1 grudnia

1980

Władze Związku Radzieckiego przekazały generałowi Tadeuszowi Hupałowskiemu i pułkownikowi Franciszkowi Puchale plany operacji “Sojuz 80”, w ramach której oddziały Armii Czerwonej miały wkroczyć do Polski. Gotowość operacyjną wyznaczono na 8 grudnia 1980 roku. Do naszego kraju miało wejść 15 dywizji radzieckich, dwie czechosłowackie i jedna enerdowska. Dodatkowo miały je wspomagać cztery dywizje Wojska Polskiego.

1945

W Budach Petrykowskich w województwie mazowieckim funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa w Grójcu zamordowali trzech członków Polskiego Stronnictwa Ludowego- Zbigniewa Tadeusza Hanke, sędziego Sądu Grodzkiego w Grójcu i delegata Rządu na Kraj, który miał być wojewodą warszawskim; Bolesława Łukowskiego, kierownika Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Rolnik” i Tadeusza Liskiewicza, żołnierza AK i nauczyciela grójeckiego. Mord był ubeckim odwetem za próbę ataku grupy Ruchu Oporu Armii Krajowej na siedzibę grójeckiego UB przeprowadzoną 21 listopada 1945 roku.

Niedoszłą czwartą ofiarą ubeckiego odwetu był rolnik Józef Sikorski, który słysząc strzały, upadł, a później wygrzebał się z płytkiego grobu. To dzięki niemu prawda o zbrodni wyszła na jaw – zawiadomił władze PSL i złożył zeznanie przed sądem.

1942

Żandarmeria niemiecka dokonała pacyfikacji wsi Przewrotne w województwie podkarpackim. Powodem ukrywanie się w niej rodziny Żydów Celerów; 78 -letniej Marty Celer, jej synów Lejba i Srula oraz dwóch córek Gitli i Gnendli. Niemcy otoczyli część wsi nazywaną Studzieniec, a także pobliski las, w którym ukrywali się wspomniani ludzie. Początkowo, przez zastraszanie niektórych mieszkańców próbowali zmuszać Polaków do podania miejsca ukrywania się Żydów. Wobec faktu, że próby te spełzly na niczym zdecydowali się na użycie psów tropiących, które szybko doprowadziły ich do poszukiwanych. Cześć z próbujących uciekać Celerów została zastrzelona. Byli to Lejb, Gitla i Srul. Staruszka Marta Celer została pojmana w znajdującym się w lesie schronie i doprowadzona do domu zabitego wcześniej gospodarza Adama Kaczora, z którego po przesłuchaniu ponownie została wywleczona do lasu, w miejsce z którego została zabrana, a w które w międzyczasie przeniesiono zwłoki jej zabitych dzieci, w tym ostatniej córki Gnendli. Oprawcy nie oszczędzili starszej kobiety. Polakowi Wojciechowi Organiściakowi nakazali wykopać dół, do którego najpierw wyrzucili ciała pierwszych ofiar, a na koniec ciało ich matki. Nie poprzestano jednak na tym. W akcie zemsty patrol żandarmerii doprowadził pod wspomnianą już posesję Adama Kaczora grupę Polaków podejrzanych o pomaganie Żydom w ukrywaniu się i budowaniu leśnego schronu. Podejrzanym oznajmiono po polsku, że zostaną rozstrzelani za pomoc Żydom. Egzekucji dokonano pod pobliskim lasem.

1920

Ruiny zamku w Zbarażu.

Zbaraż to miasto w położone w dolinie rzeki Gniezny (dopływ Seretu). Prywatne miasto szlacheckie położone było w XVI wieku w województwie wołyńskim. Do 1945 roku należał do Polski. Od grudnia 1920 w II Rzeczpospolitej, województwie tarnopolskim, było siedzibą powiatu zbaraskiego. .Oblężenie zamku opisał Henryk Sienkiewicz w Ogniem i Mieczem. Obecnie w granicach Ukrainy.

Fotografia: Obraz m.Kowalsky, Ruiny Zamku Zbaraż 1934. Obraz wykonany w jednym egzemplarzu, tuszem, kredkami i ołówkiem

zbaraz

1918

Biało-czerwona “szachownica” stała się oficjalnie symbolem polskiego lotnictwa. Pierwszy raz symbol ten znalazł się na samolocie pilota myśliwskiego inżyniera Stefana Steca, który 15 listopada 1918 roku przyleciał z meldunkiem z oblężonego Lwowa do Warszawy. Wtedy to podpułkownik Hipolit Łossowski uznał, że “szachownica” spełnia wszelkie wymogi symbolu, którym mogłoby posługiwać się polskie lotnictwo. W rozporządzeniu nr 38 wydanym 1 grudnia 1918 roku przez Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego czytamy: ” Samoloty Wojsk Polskich będą w przyszłości zaopatrzone w miejscach dotychczas obowiązujących znakiem kwadratowym szerokości 60 cm, dzielącym się na cztery równe pola. Lewe górne i prawe dolne pole będzie barwy karmazynowej, lewe dolne i prawe górne pole barwy białej”. W pózniejszych latach do “szachownicy ” dodano biało-czerwoną obwódkę.


Edytuj tę stronę dzieląc się własnymi notatkami!

Subscribe to Notatki historyczne Tomka

Get the latest posts delivered right to your inbox

Tomasz Waszczyk

Tomasz Waszczyk

Ten kto nie szanuje i nie ceni swej przeszłości nie jest godzien szacunku teraźniejszości ani prawa do przyszłości.

Read More